Cách tính lương hưu BHXH tự nguyện đang trở thành mối quan tâm lớn của nhiều người lao động tự do tại Việt Nam, giúp đảm bảo nguồn thu nhập ổn định khi về già. Theo Luật Bảo hiểm xã hội 2024 (số 41/2024/QH15, hiệu lực từ ngày 1/7/2025), các thay đổi quan trọng về điều kiện hưởng và cách tính lương hưu BHXH tự nguyện áp dụng rõ nét từ năm 2026, mang lại lợi ích lớn hơn cho người tham gia. Những cập nhật này không chỉ rút ngắn thời gian đóng tối thiểu xuống còn 15 năm mà còn điều chỉnh tỷ lệ hưởng để phù hợp hơn với thực tế lao động, đặc biệt là đối với lao động nam và nữ. Nếu bạn đang quan tâm đến lương hưu BHXH tự nguyện, bài viết này sẽ cung cấp thông tin toàn diện, dựa trên các quy định mới nhất từ cơ quan nhà nước, giúp bạn nắm rõ cách thức tính toán và lập kế hoạch tài chính cá nhân.

Tổng quan về thay đổi trong chính sách lương hưu BHXH tự nguyện từ 2026

Theo Luật Bảo hiểm xã hội 2024, hệ thống bảo hiểm xã hội tự nguyện được cải tiến để khuyến khích nhiều người tham gia hơn. Một trong những điểm nổi bật là giảm thời gian đóng tối thiểu từ 20 năm xuống còn 15 năm, giúp người lao động dễ dàng tiếp cận quyền lợi nghỉ hưu sớm hơn. Điều này đặc biệt ý nghĩa trong bối cảnh kinh tế số và lao động tự do đang phát triển mạnh tại các thành phố lớn như TP Hồ Chí Minh và Hà Nội.

Ngoài ra, các nghị quyết gần đây của Quốc hội, cụ thể là Nghị quyết 245/2025/QH15 và Nghị quyết 246/2025/QH15 (thông qua tháng 11/2025), đã mở đường cho việc sử dụng nguồn tích lũy từ cải cách tiền lương để điều chỉnh lương hưu và trợ cấp bảo hiểm xã hội. Dự kiến trong năm 2026, hơn 3,5 triệu người đang hưởng chế độ bảo hiểm xã hội hàng tháng có thể nhận được mức tăng thêm từ ngân sách trung ương, góp phần cải thiện đời sống cho người cao tuổi. Những thay đổi này không chỉ tập trung vào tính toán tài chính mà còn nhấn mạnh vào tính bền vững và công bằng xã hội, phù hợp với xu hướng an sinh toàn cầu mà Việt Nam đang hội nhập.

Xem thêm: 5 Thay Đổi Lớn Về Bảo Hiểm Thất Nghiệp 2026 Từ 1/1

Điều kiện để hưởng lương hưu BHXH tự nguyện năm 2026

Để nhận được lương hưu từ bảo hiểm xã hội tự nguyện, người tham gia cần đáp ứng đầy đủ hai yếu tố chính về độ tuổi và thời gian đóng góp. Đây là nền tảng giúp hệ thống bảo hiểm hoạt động hiệu quả, đảm bảo quyền lợi cho những ai đã đóng góp lâu dài.

• Về độ tuổi: Lao động nam phải đạt 61 tuổi 6 tháng, trong khi lao động nữ cần đủ 57 tuổi. Độ tuổi này được điều chỉnh dần theo lộ trình của luật mới, nhằm phù hợp với sức khỏe và tuổi thọ trung bình của người Việt.
• Về thời gian đóng: Phải có ít nhất 15 năm tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện. Thời gian này có thể được cộng dồn từ các giai đoạn đóng khác nhau, miễn là tổng hợp đủ mốc quy định.

Nếu không đáp ứng đủ, người lao động có thể nhận trợ cấp một lần thay vì lương hưu hàng tháng. Ví dụ, một người làm việc tự do tại TP Hồ Chí Minh, bắt đầu đóng từ năm 2011, đến năm 2026 có thể kiểm tra hồ sơ để đảm bảo đủ điều kiện. Theo Bảo hiểm xã hội Việt Nam, việc kiểm tra này có thể thực hiện qua ứng dụng VssID hoặc các chi nhánh địa phương, giúp quá trình minh bạch và tiện lợi hơn.

Đọc thêm: Từ 1/1/2026 Sổ BHXH Điện Tử Chính Thức Thay Thế Sổ BHXH Giấy

Công thức tính mức hưởng lương hưu hàng tháng

Mức lương hưu được xác định dựa trên mức bình quân thu nhập làm căn cứ đóng bảo hiểm xã hội trong toàn bộ thời gian tham gia. Đây là cách tính khoa học, phản ánh đúng giá trị đóng góp của từng cá nhân. Tỷ lệ hưởng được phân biệt giữa lao động nam và nữ để đảm bảo tính công bằng, với mức tối đa là 75% cho cả hai giới.

Đối với lao động nữ:

• Với 15 năm đóng đầu tiên, tỷ lệ hưởng là 45% mức bình quân thu nhập.
• Mỗi năm đóng thêm sau đó, tăng thêm 2%.
• Để đạt mức tối đa 75%, cần đóng tổng cộng 30 năm.

Đối với lao động nam:

• Với 15 năm đóng, tỷ lệ hưởng là 40% mức bình quân thu nhập.
• Từ năm thứ 16 đến năm thứ 19, mỗi năm thêm tăng 1%.
• Đạt 45% khi đóng đủ 20 năm, sau đó mỗi năm thêm tăng 2%.
• Để đạt mức tối đa 75%, cần đóng tổng cộng 35 năm.

Ví dụ minh họa: Giả sử một lao động nữ có mức bình quân thu nhập đóng là 10 triệu đồng/tháng, đóng đủ 20 năm. Mức lương hưu của chị ấy sẽ là 45% (cho 15 năm) + 2% x 5 năm = 55% của 10 triệu đồng, tức khoảng 5,5 triệu đồng/tháng. Tương tự, một lao động nam đóng 25 năm với cùng mức thu nhập sẽ nhận 45% (cho 20 năm) + 2% x 5 năm = 55% của 10 triệu đồng.

Công thức này được xây dựng dựa trên nguyên tắc tích lũy, khuyến khích đóng lâu dài. Theo các chuyên gia từ Bảo hiểm xã hội Việt Nam, cách tính mới giúp giảm khoảng cách giới tính và tăng tính hấp dẫn cho lao động tự do, đặc biệt ở khu vực nông thôn và đô thị hóa nhanh như miền Nam Việt Nam.

Khám phá thêm: Cách Tính Thuế TNCN 2026 Mới Nhất Dành Cho Người Lao Động

Trợ cấp một lần và các khoản hỗ trợ bổ sung

Bên cạnh lương hưu hàng tháng, người tham gia còn nhận được trợ cấp một lần nếu đóng vượt mức quy định. Đây là hình thức khuyến khích đóng thêm, giúp tăng nguồn thu nhập khi nghỉ hưu.

• Lao động nam đóng trên 35 năm sẽ nhận trợ cấp cho phần vượt.
• Lao động nữ đóng trên 30 năm tương tự.
• Mức trợ cấp tính bằng 2 lần mức bình quân thu nhập đóng cho mỗi năm vượt.

Trong trường hợp đã đủ điều kiện nhưng vẫn tiếp tục đóng, trợ cấp sẽ được tính đến thời điểm chính thức nghỉ hưu. Ví dụ, nếu một người nam đóng 37 năm, anh ấy sẽ nhận trợ cấp cho 2 năm vượt, tương đương 4 lần mức bình quân thu nhập (2 lần x 2 năm).

Ngoài ra, nếu người tham gia qua đời trước khi hưởng lương hưu, thân nhân sẽ nhận trợ cấp mai táng và các khoản khác theo quy định, đảm bảo an sinh gia đình.

Quyền lợi đi kèm: Thẻ BHYT miễn phí và thời điểm hưởng

Một lợi ích quan trọng là thẻ bảo hiểm y tế miễn phí suốt thời gian hưởng lương hưu. Điều này giúp người cao tuổi giảm gánh nặng chi phí khám chữa bệnh, đặc biệt trong bối cảnh chi phí y tế tăng cao. Theo thống kê từ Bộ Y tế, hơn 90% người hưởng lương hưu sử dụng thẻ này hàng năm, góp phần vào hệ thống y tế quốc gia.

Thời điểm hưởng lương hưu bắt đầu từ ngày đầu tiên của tháng liền kề sau tháng đủ điều kiện. Ví dụ, nếu đủ tuổi vào tháng 3 năm 2026, lương hưu sẽ được chi trả từ tháng 4. Việc thanh toán có thể qua tài khoản ngân hàng hoặc bưu điện, tùy theo lựa chọn của người tham gia.

Để dễ hình dung, dưới đây là bảng tóm tắt sự khác biệt giữa lao động nam và nữ:

Bảng này dựa trên quy định chính thức, giúp người đọc so sánh nhanh chóng và lập kế hoạch cá nhân hóa.

Thông tin cập nhật về tăng lương hưu năm 2026

Với Nghị quyết 245/2025/QH15 và 246/2025/QH15, Quốc hội đã phê duyệt sử dụng nguồn tích lũy từ cải cách tiền lương để điều chỉnh lương hưu và trợ cấp. Dự kiến từ năm 2026, mức tăng có thể áp dụng cho hơn 3,5 triệu người hưởng chế độ, bao gồm cả bảo hiểm xã hội tự nguyện. Mặc dù mức tăng cụ thể chưa được công bố chính thức tính đến tháng 1 năm 2026, nhưng các chuyên gia dự đoán có thể dao động từ 5-10%, tùy theo ngân sách trung ương.

Điều này phù hợp với cam kết của Chính phủ về cải thiện an sinh xã hội, đặc biệt sau đại dịch và biến động kinh tế. Người tham gia nên theo dõi thông báo từ Bảo hiểm xã hội Việt Nam qua website chính thức hoặc ứng dụng di động để cập nhật kịp thời.

Lời khuyên để tối ưu hóa quyền lợi lương hưu BHXH tự nguyện

Để tận dụng tối đa chính sách mới, bạn nên bắt đầu đóng sớm và duy trì đều đặn. Ví dụ, với mức đóng tối thiểu hiện nay (khoảng 22% thu nhập, trong đó người tham gia chịu toàn bộ), việc chọn mức thu nhập cao hơn sẽ tăng mức bình quân, dẫn đến lương hưu cao hơn. Ngoài ra, kết hợp với các hình thức tiết kiệm khác như quỹ hưu trí tự nguyện hoặc đầu tư cá nhân sẽ tạo lớp bảo vệ tài chính vững chắc.

Bạn có thể liên hệ các điểm tư vấn bảo hiểm xã hội địa phương để được hỗ trợ miễn phí. Theo kinh nghiệm từ các quốc gia như Nhật Bản hay Hàn Quốc, việc tham gia bảo hiểm tự nguyện sớm giúp giảm gánh nặng cho hệ thống y tế và xã hội, đồng thời mang lại sự yên tâm cho cá nhân.

Tóm lại, cách tính lương hưu BHXH tự nguyện từ 2026 mang tính nhân văn cao, với nhiều cải tiến hỗ trợ người lao động. Hãy hành động ngay hôm nay để đảm bảo tương lai an lành. Nếu cần tư vấn cụ thể, tham khảo thêm tại website Bảo hiểm xã hội Việt Nam hoặc các nguồn uy tín như Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội. Nếu cần cơ hội việc làm hãy tìm hiểu HR1Jobs!