Công việc bình thường không có nghĩa là cuộc đời tầm thường! Đã có ai nói với bạn câu này chưa?

Ở bài trước trong series này, chúng ta đã nói về cái bẫy thành công tuổi 25, cái kịch bản vô hình mà xã hội viết sẵn đang khiến hàng triệu người trẻ liên tục cảm thấy mình chậm hơn một nhịp dù không biết nhịp đó là nhịp của ai. Nhưng sau khi nhận ra được cái bẫy đó, nhiều người vẫn tiếp tục vướng vào một lớp áp lực thứ hai, tinh vi hơn, thường ngày hơn, và đôi khi còn đau hơn: đó là cái cảm giác xấu hổ thầm kín với chính công việc mình đang làm, một nỗi xấu hổ không có tên gọi nhưng xuất hiện đúng lúc ai đó hỏi "mày đang làm gì rồi?" và bạn đột nhiên do dự trước khi trả lời.

Hãy để tôi kể cho bạn nghe về một buổi họp lớp mà chắc bạn đã từng trải qua hoặc đã tưởng tượng trong đầu ít nhất một lần.

"Mày Đang Làm Gì Rồi?" Và Nỗi Xấu Hổ Không Tên

Bàn tiệc đông đủ, tiếng cười râm ran, ai cũng hỏi thăm ai theo cái cách mà chỉ có họp lớp mới có, vừa gần gũi vừa có chút gì đó ngầm so sánh mà không ai thừa nhận. Rồi đến lượt bạn.

"Mày đang làm gì rồi?"

Một giây. Chỉ một giây thôi, nhưng trong giây đó, rất nhiều thứ xảy ra trong đầu bạn. Bạn biết mình có việc làm ổn định, thu nhập đủ sống và còn dư chút ít, môi trường làm việc không đến nỗi nào, và bạn đang làm tốt theo nghĩa rất thực tế của từ này. Nhưng trong cái giây đó, bạn đột nhiên cảm thấy câu trả lời của mình không đủ hấp dẫn để nói ra, không phải vì nó sai, mà vì nó bình thường quá, không có chức danh nào đủ oai để giới thiệu mà không cần giải thích thêm, không có công ty nào đủ hot để người nghe gật đầu ấn tượng ngay, không có story nào đủ hay để kể thành một câu chuyện đẹp.

Bạn mỉm cười, nói tên công ty, và nhanh chóng chuyển chủ đề. Cái cảm giác đó, bạn nhét vào túi và mang về nhà, không nói với ai, kể cả chính mình.

Khi Facebook và TikTok Biến Công Việc Thành Một Cuộc Thi Story

Mạng xã hội nghề nghiệp, đặc biệt là Facebook, đã âm thầm thiết lập một tiêu chuẩn nguy hiểm: công việc phải có story. Phải có khoảnh khắc "từ bỏ tất cả để theo đuổi đam mê." Phải có bước ngoặt dramatic. Phải có hành trình từ điểm A đến điểm B đủ cảm xúc để người đọc nhấn Like. Phải có ảnh ngồi làm việc ở quán cà phê đẹp với caption "Tôi đang xây dựng thứ mình tin vào."

Và ngầm hiểu bên dưới tất cả những story đó là một thông điệp: nếu công việc của bạn không có story như vậy, thì công việc của bạn kém hấp dẫn hơn, kém ý nghĩa hơn, và bạn kém thú vị hơn những người có story.

Kết quả là hàng triệu người đang làm những công việc cần thiết, có giá trị và đang làm rất tốt mỗi ngày, nhưng lại cảm thấy tự ti chỉ vì công việc của họ không viral được trên LinkedIn. Kế toán cẩn thận từng con số. Nhân viên chăm sóc khách hàng kiên nhẫn giải quyết vấn đề mỗi ngày. Người làm hậu cần đảm bảo mọi thứ vận hành trơn tru. Những người đang giữ cho cả hệ thống hoạt động, nhưng lại vô hình hoàn toàn trên mạng xã hội nghề nghiệp.

Theo báo cáo State of the Global Workplace của Gallup năm 2024, chỉ 23% người đi làm trên toàn thế giới thực sự cảm thấy gắn kết và tìm thấy ý nghĩa trong công việc của mình. Nguyên nhân hàng đầu không phải lương thấp hay sếp khó tính. Mà là cảm giác công việc "không đủ đặc biệt" khi so sánh với hình ảnh hào nhoáng của người khác. Nói cách khác, vấn đề không nằm ở bản thân công việc. Vấn đề nằm ở cái thước đo sai mà mạng xã hội đã vô tình, hoặc cố ý, nhét vào tay chúng ta.

Chiều Sâu Của Một Con Người Không Đo Bằng Chức Danh

Có một sự thật mà ít ai nói thẳng nhưng ai cũng biết khi đã đủ trải nghiệm: chiều sâu của một con người không nằm ở chức danh hay ngành nghề. Nó nằm ở cách họ hiện diện trong những gì họ đang làm.

Bạn có thể là Senior Manager của một tập đoàn lớn nhưng đang chạy theo KPI mà không hiểu tại sao, không học được gì mới, và mỗi sáng thức dậy với cảm giác rỗng tuếch. Bạn cũng có thể là nhân viên xử lý đơn hàng bình thường đang thực sự học, thực sự quan tâm đến từng khách hàng, thực sự xây dựng bản thân từng ngày một và mỗi sáng thức dậy với cảm giác mình đang đi đúng hướng.

Ai trong hai người đó đang sống một cuộc đời có chiều sâu hơn?

Triết lý Ikigai của người Nhật định nghĩa ý nghĩa cuộc sống không phải bằng công việc lý tưởng trên giấy tờ, mà bằng giao điểm của bốn yếu tố: điều bạn giỏi, điều bạn yêu thích, điều thế giới cần và điều bạn có thể kiếm sống từ đó. Không có yếu tố nào trong số đó yêu cầu công việc của bạn phải nghe hay ở buổi họp lớp. Không có yếu tố nào đòi hỏi bạn phải có story để đăng lên LinkedIn.

Ý nghĩa không nằm ở chức danh. Ý nghĩa nằm ở cách bạn đang sống trong công việc đó mỗi ngày.

3 Cách Thực Tế Để Tìm Lại Ý Nghĩa Ngay Hôm Nay

Bạn không cần đổi việc. Bạn không cần đợi tìm được "đam mê thực sự" qua một đêm. Đôi khi chỉ cần thay đổi một góc nhìn là đã đủ để cảm giác công việc có trọng lượng hoàn toàn khác.

• Kết nối công việc với tác động thực tế, dù nhỏ. Hãy tự hỏi: công việc của mình đang ảnh hưởng đến ai, theo cách nào? Người kế toán cẩn thận giúp công ty không bị phạt thuế, tức là giúp hàng chục đồng nghiệp giữ được việc làm. Người chăm sóc khách hàng kiên nhẫn giúp một người ở đầu dây kia kết thúc ngày làm việc ít bực bội hơn. Tác động không cần phải viral. Tác động chỉ cần là thật.
• Đo tiến bộ bằng thước đo của chính bạn, không phải của người xung quanh. Thay vì so sánh với chức danh hay thu nhập của người khác, hãy so sánh bạn hôm nay với bạn sáu tháng trước. Bạn đã học được kỹ năng gì? Đã xử lý được tình huống nào mà trước đây không làm được? Đã hiểu thêm điều gì về ngành? Những tiến bộ đó là tăng trưởng thật, dù không ai đăng story về nó.
• Chọn hiện diện thật sự trong công việc, thay vì chỉ hoàn thành nó. Có một khoảng cách rất lớn giữa "làm xong công việc" và "thực sự có mặt trong công việc." Một ngày làm việc mà bạn thực sự tập trung, thực sự giải quyết vấn đề, thực sự kết nối với đồng nghiệp và khách hàng, có giá trị hơn nhiều về mặt trải nghiệm sống so với một ngày đạt KPI nhưng đầu óc ở chỗ khác hoàn toàn.

Đọc thêm: Dám Nhận Job Khó Dù Chưa Hoàn Hảo

Câu Hỏi Đáng Hỏi Hơn "Mày Làm Gì Rồi?"

Lần tới khi ai đó hỏi bạn "mày làm gì rồi?" và bạn cảm thấy do dự, hãy nhớ một điều: câu hỏi đó đang hỏi về chức danh của bạn. Nhưng bạn không phải là chức danh của bạn.

Câu hỏi đáng hỏi hơn, câu hỏi mà thực ra bạn nên hỏi cho chính mình, là: mình đang học được gì từ công việc này? Mình đang trở thành phiên bản nào của mình qua những gì mình làm mỗi ngày? Mình có đang sống trong công việc đó, hay chỉ đang tồn tại trong nó?

Câu trả lời cho những câu hỏi đó mới là thứ đáng tự hào. Và câu trả lời đó của bạn, dù không có chức danh đẹp, không có story viral, hoàn toàn có thể là câu trả lời sâu sắc và trung thực nhất trong phòng.

Bài trước đặt câu hỏi: bạn đang chạy theo kịch bản của ai? Bài này trả lời: ngay chỗ bạn đứng hôm nay cũng có giá trị thật, không cần ai xác nhận. Nhưng còn một câu hỏi cuối cùng, câu hỏi khó nhất và cũng là câu hỏi đóng lại toàn bộ hành trình này: nếu thành công của bạn không bao giờ được nhìn thấy, nó có còn là thành công không? Câu trả lời đang chờ bạn ở bài cuối: "Thành Công Im Lặng Cũng Là Thành Công" trong series “Nếu Cả Đời Không Rực Rỡ Thì Sao?” của HR1Jobs.