Nhân sự dịp Tết – vì sao doanh nghiệp luôn gặp rủi ro?

Nhân sự dịp Tết luôn là từ khóa nóng và là bài toán hóc búa nhất đối với các nhà quản lý tại Việt Nam. Không chỉ đơn thuần là câu chuyện thưởng Tết hay sắp xếp lịch nghỉ, đây là giai đoạn "nhạy cảm" mang tính quyết định đến cấu trúc nhân sự của cả năm tiếp theo.

Sự biến động này bắt nguồn từ tâm lý "đợi thưởng Tết rồi nghỉ", nhu cầu về quê sum họp gia đình kéo dài, và đặc biệt là sự sôi động của thị trường lao động đầu năm khi các "ông lớn" tung ra hàng loạt chiến dịch săn đầu người. Nếu không có kịch bản ứng phó từ sớm, doanh nghiệp rất dễ rơi vào trạng thái bị động, gây ảnh hưởng trực tiếp đến chuỗi cung ứng và doanh thu.

Bài viết này sẽ đi sâu vào 7 thách thức cốt lõi và cung cấp bộ checklist thực chiến giúp bộ phận HR làm chủ tình hình.

Vấn đề nhân sự dịp Tết là gì?

Về bản chất, vấn đề nhân sự dịp Tết là tập hợp các rủi ro vận hành liên quan đến nguồn lực con người phát sinh do đặc thù văn hóa và kinh tế. Nó bao gồm sự thiếu hụt lao động tạm thời, tỷ lệ nghỉ việc (turnover rate) tăng đột biến sau Tết, và những khó khăn trong việc tìm kiếm nhân sự thay thế khi thị trường lao động đang ở trạng thái cạnh tranh cực độ.

7 vấn đề nhân sự doanh nghiệp thường gặp dịp Tết

1. Thiếu hụt lao động tạm thời

Nhiều nhân viên có xu hướng xin nghỉ phép sớm để về quê tránh tàu xe đông đúc hoặc giải quyết việc gia đình. Đặc biệt ở các ngành thâm dụng lao động như may mặc, da giày hay logistics, việc thiếu hụt 10-20% quân số trước Tết có thể làm đình trệ toàn bộ dây chuyền sản xuất, khiến doanh nghiệp không kịp trả hàng đúng hạn.

2. Làn sóng nghỉ việc sau Tết

Đây là "cơn ác mộng" của mọi HR Manager. Sau khi nhận thưởng Tết và lương tháng 13, một bộ phận nhân sự bắt đầu thực hiện kế hoạch nhảy việc đã ấp ủ từ lâu. Tâm lý "năm mới - công việc mới" khiến tỷ lệ nghỉ việc vào tháng 1 và tháng 2 âm lịch thường cao gấp đôi so với các tháng khác trong năm.

3. Nhân sự không quay lại làm việc đúng thời hạn

Tình trạng "ăn Tết muộn" hoặc tự ý kéo dài kỳ nghỉ diễn ra phổ biến ở nhóm lao động phổ thông. Việc nhân viên không quay lại đúng ngày khai xuân hoặc đột ngột xin nghỉ việc qua điện thoại khiến bộ phận vận hành không kịp xoay xở, tạo ra những khoảng trống vị trí không thể lấp đầy ngay lập tức.

4. Khó tuyển gấp lao động thời vụ và chính thức

Dịp Tết là lúc nhu cầu tiêu dùng đạt đỉnh, các ngành Bán lẻ, F&B, Dịch vụ cần lượng lớn lao động thời vụ. Tuy nhiên, do ai cũng muốn nghỉ ngơi, nguồn cung lao động sụt giảm nghiêm trọng. Việc cạnh tranh về lương và phúc lợi để lôi kéo nhân sự trong giai đoạn này thường rất gay gắt và tốn kém.

5. Áp lực chi phí nhân sự đầu năm

Ngân sách nhân sự dịp Tết thường bị căng thẳng bởi nhiều khoản chi cùng lúc: Thưởng Tết, quà tặng, tiệc Year End Party, lương làm thêm giờ (overtime) hệ số cao cho người trực Tết, và sau đó là chi phí đăng tin tuyển dụng, phí dịch vụ Headhunt để bù đắp nhân sự thiếu hụt.

6. Gián đoạn vận hành do thiếu vị trí then chốt

Sẽ là thảm họa nếu người nghỉ việc là các vị trí quản lý hoặc chuyên gia nắm giữ bí quyết kỹ thuật. Việc thiếu hụt nhân sự then chốt không chỉ làm gián đoạn công việc mà còn gây ra tâm lý hoang mang, hiệu ứng "domino" nghỉ việc cho những người ở lại do phải gánh vác quá nhiều phần việc thay thế.

7. Onboarding chậm và hiệu suất thấp đầu năm

Ngay cả khi tuyển được người mới ngay sau Tết, doanh nghiệp vẫn gặp khó khăn trong việc giúp họ hòa nhập. Quy trình đào tạo (onboarding) thường bị lơ là do sự bận rộn của đầu năm mới, dẫn đến việc nhân sự mới mất nhiều thời gian để bắt nhịp, làm chậm đà tăng trưởng của doanh nghiệp trong quý I.

Checklist HR cần làm để ổn định nhân sự dịp Tết

Để chuyển thế trận từ bị động sang chủ động, HR cần thực hiện lộ trình 3 giai đoạn chặt chẽ:

Giai đoạn 1: Trước Tết – Chuẩn bị và phòng ngừa rủi ro

• Khảo sát nguyện vọng: Thực hiện các cuộc khảo sát ngắn hoặc phỏng vấn trực tiếp để nắm bắt bao nhiêu % nhân sự có ý định nghỉ việc hoặc về quê sớm.
• Chính sách giữ chân: Công bố sớm chính sách thưởng Tết, các khoản trợ cấp xe cộ, hoặc "lì mừng khai xuân" để tạo động lực cho nhân viên quay lại.
• Xây dựng "Talent Pool": Sơ tuyển và giữ liên hệ với các ứng viên tiềm năng để sẵn sàng kích hoạt quy trình phỏng vấn ngay sau Tết.

Giai đoạn 2: Trong Tết – Duy trì kết nối và quản trị biến động

• Gửi lời chúc và quà tặng: Sử dụng các nhóm chat nội bộ hoặc email để gửi lời chúc, tạo cảm giác được quan tâm và gắn kết giữa nhân viên với tổ chức.
• Theo dõi quân số: Thiết lập kênh báo cáo để nhân viên xác nhận ngày quay lại làm việc, giúp HR dự báo sớm các vị trí sẽ trống.
• Chuẩn bị kịch bản dự phòng: Sẵn sàng phương án thuê ngoài hoặc điều động nhân sự chéo giữa các bộ phận nếu có vị trí trống đột ngột.

Giai đoạn 3: Sau Tết – Ổn định và tăng tốc tuyển dụng

• Hâm nóng tinh thần: Tổ chức các hoạt động tân niên, lì vây may mắn để tạo không khí làm việc hứng khởi.
• Đánh giá tỷ lệ biến động: Phân tích lý do những người nghỉ việc để điều chỉnh chính sách nhân sự kịp thời.
• Tăng cường tuyển dụng: Kích hoạt các kênh tuyển dụng mạnh mẽ. Lưu ý: Doanh nghiệp triển khai tuyển dụng sớm (ngay từ mùng 4-6 Tết) thường sở hữu lợi thế lớn trong việc tiếp cận các ứng viên chất lượng đang có nhu cầu tìm việc trước khi cuộc đua trở nên quá khốc liệt.

Nhân sự dịp Tết là một bài toán mang tính chu kỳ nhưng hoàn toàn có thể giải được nếu doanh nghiệp có sự chuẩn bị bài bản. Thay vì coi đây là một rủi ro, hãy nhìn nhận Tết như một cơ hội để lọc lại đội ngũ, tái cấu trúc sơ đồ tổ chức và thu hút những tài năng mới đang tìm kiếm sự thay đổi.

Với vai trò là nền tảng việc làm và đối tác tuyển dụng chiến lược, HR1Job luôn đồng hành cùng doanh nghiệp trong việc cung cấp các giải pháp tuyển dụng thông minh, giúp bạn nắm bắt xu hướng thị trường lao động và chủ động kế hoạch nhân sự cho một năm mới bứt phá.

Bạn đã sẵn sàng cho kế hoạch nhân sự sau Tết chưa? Hãy liên hệ với chúng tôi để nhận tư vấn về giải pháp tuyển dụng hiệu quả nhất cho doanh nghiệp của bạn!