Lấy lại tinh thần làm việc sau những kỳ nghỉ dài hay dịp tháng Giêng luôn là bài toán thử thách năng lực thích nghi của dân văn phòng. Tại khắp các công ty, từ nhân viên Gen Z năng động đến cấp quản lý kỳ cựu, ai cũng dễ rơi vào trạng thái "hậu lễ hội" với sự uể oải, mất tập trung và những cảm giác chán nản mơ hồ.

Theo báo cáo State of the Global Workplace 2025 của Gallup, mức độ gắn kết của nhân viên toàn cầu đã giảm xuống còn 21% trong năm 2024, dẫn đến tổn thất năng suất khổng lồ cho nền kinh tế. Sự thiếu hụt động lực này không đến từ việc bạn thiếu năng lực, mà đến từ một "đứt gãy" trong nhịp điệu sinh học và tâm lý.

Tại sao việc lấy lại tinh thần làm việc lại khó khăn đến thế? Vấn đề nằm ở chỗ bạn đang cố gắng ép buộc bản thân chạy đua khi cỗ máy chưa được khởi động đúng cách. Bài viết này sẽ giúp bạn giải mã tâm lý của sự trì trệ và cung cấp lộ trình 5 bước khoa học để tái tạo năng lượng mạnh mẽ nhất.

1. Tại sao việc lấy lại tinh thần làm việc thường thất bại?

Để khắc phục sự uể oải, bạn cần hiểu cơ chế vận hành của nó. Việc thất bại thường xuất phát từ những "cái bẫy" tâm lý mà chúng ta vô tình mắc phải trong thời đại số.

1.1. Cái bẫy Dopamine và sự hụt hẫng sau kỳ nghỉ

Trong kỳ nghỉ, não bộ của bạn được "tắm" trong Dopamine thông qua việc vui chơi, ăn uống và nghỉ ngơi tự do. Khi quay lại văn phòng với áp lực và kỷ luật, lượng Dopamine này sụt giảm đột ngột.

Sự chênh lệch này khiến não bộ phản kháng, tạo ra cảm giác chán chường. Nếu bạn cố gắng ép mình làm việc quá sức ngay lập tức, não bộ sẽ rơi vào trạng thái "sốc nhiệt", dẫn đến kiệt sức (burnout) chỉ sau vài ngày.

1.2. Mất kết nối với giá trị của nghề nghiệp

Hầu hết mọi người đi làm chỉ vì... phải đi làm. Chúng ta thường chỉ tập trung vào các đầu việc khô khan: "Phải làm xong báo cáo", "Phải trả lời email". Cách tiếp cận này tạo ra áp lực ngoại sinh nặng nề.

Sự thay đổi bền vững phải đến từ việc thay đổi danh tính. Thay vì nói "Tôi phải làm việc chăm chỉ", hãy định vị lại: "Tôi là một người làm việc chuyên nghiệp và có giá trị". Khi danh tính thay đổi, hành động lấy lại tinh thần làm việc sẽ diễn ra tự nhiên như một nhu cầu nội tại.

2. Chiến lược 5 bước để lấy lại tinh thần làm việc hiệu quả

Đừng đợi đến khi cảm hứng xuất hiện. Cảm hứng là kết quả của hành động, không phải là nguyên nhân. Hãy áp dụng lộ trình sau:

Bước 1: Khởi động bằng những thói quen nhỏ

Kẻ thù lớn nhất của việc lấy lại tinh thần làm việc là sức ì. Đừng bắt đầu bằng những dự án khổng lồ khiến bạn muốn bỏ cuộc ngay từ khi nhìn vào.

• Quy tắc 2 phút: Nếu một việc tốn dưới 2 phút (như dọn màn hình Desktop), hãy làm ngay.
• Chiến thắng nhỏ: Thay vì đặt mục tiêu "Hoàn thành dự án A", hãy bắt đầu bằng "Gạch ra 3 ý chính cho dự án A rồi hoàn thiện từng ý nhỏ đó".
• Tạo đà quán tính: Những thành công nhỏ này kích thích não bộ tiết ra Dopamine, tạo đà để bạn xử lý các nhiệm vụ lớn hơn.

Khám phá thêm: 10 Thói Quen Giúp Làm Việc Hiệu Quả Cho Người Bận Rộn

Bước 2: Thiết lập lại không gian và tư duy "Digital Minimalism"

Bạn không thể lấy lại tinh thần làm việc mới mẻ trong một không gian cũ kỹ và lộn xộn. Hãy dành 30 phút đầu tiên của ngày đi làm lại để "reset":

• Dọn dẹp vật lý: Sắp xếp lại bàn làm việc, thêm một chậu cây xanh hoặc thay đổi góc máy tính. Một không gian thoáng đãng giúp giảm mức hormone căng thẳng
• Dọn dẹp kỹ thuật số: Xóa các file rác, sắp xếp lại email. Đặc biệt, hãy tắt các thông báo không cần thiết để bảo vệ sự tập trung
• Kết nối lại với "Why": Viết xuống 3 điều khiến bạn hào hứng nhất trong công việc. Kết nối lại với mục đích cá nhân là cách nhanh nhất để tìm lại lửa nghề

Bước 3: Áp dụng Deep Work và ranh giới thời gian

Sai lầm phổ biến khi muốn lấy lại tinh thần làm việc là cố gắng đa nhiệm. Điều này chỉ khiến sự uể oải quay trở lại nhanh hơn do não bộ phải chuyển đổi ngữ cảnh liên tục.

• Khung giờ vàng: Xác định 2 tiếng bạn tỉnh táo nhất (thường là buổi sáng) để thực hiện những công việc quan trọng, đòi hỏi sự tập trung cao độ
• Time Blocking: Chia lịch trình thành các khối thời gian cụ thể cho từng đầu việc. Đừng để các cuộc họp "vụn vặt" xé nhỏ ngày làm việc của bạn.
• Thiết lập "Hard Stop": Quyết định một giờ cố định để đóng máy tính. Việc có một điểm kết thúc rõ ràng giúp bộ não thoải mái hơn trong khi làm việc

Bước 4: Tái kết nối xã hội tại nơi làm việc

Theo nghiên cứu từ Harvard Business Review, những nhân viên có các mối quan hệ tích cực tại công sở có mức độ hạnh phúc và hiệu suất cao hơn 37%. Việc lấy lại tinh thần làm việc sẽ dễ dàng hơn nhiều nếu bạn không cảm thấy cô độc.

• Trò chuyện trực tiếp: Thay vì nhắn tin, hãy dành 5-10 phút trò chuyện trực tiếp với đồng nghiệp về kỳ nghỉ hoặc các dự án sắp tới
• Tìm kiếm sự hỗ trợ: Nếu cảm thấy quá tải, hãy chủ động chia sẻ với quản lý. Một người lãnh đạo tốt sẽ giúp bạn ưu tiên lại danh mục công việc 

Tìm hiểu ngay: 7 Cách Giao Tiếp Hiệu Quả Giúp Bạn Tỏa Sáng Nơi Công Sở

Bước 5: Quản trị năng lượng thay vì quản trị thời gian

Thời gian là hữu hạn, nhưng năng lượng có thể tái tạo. Để duy trì việc lấy lại tinh thần làm việc bền vững, bạn cần chăm sóc "nguồn điện" của chính mình

• Nghỉ ngơi chủ động: Đừng đợi đến khi kiệt sức mới nghỉ. Hãy dùng phương pháp Pomodoro (làm 25 phút, nghỉ 5 phút) hoặc đi bộ ngắn sau mỗi 90 phút làm việc
• Dinh dưỡng và Giấc ngủ: Não bộ tiêu thụ 20% năng lượng cơ thể. Một chế độ ăn thiếu hụt hoặc thiếu ngủ sẽ khiến mọi nỗ lực tinh thần trở nên vô nghĩa
• Bao dung với bản thân: Sẽ có những ngày phong độ của bạn đi xuống. Thay vì dằn vặt, hãy chấp nhận nó như một phần của biểu đồ hình sin trong hiệu suất

3. Quản trị năng lượng để duy trì tinh thần bền vững

Việc lấy lại tinh thần làm việc không phải là chuyện một sớm một chiều. Theo các chuyên gia tâm lý tại Hội thảo "Hình dung tương lai: Công việc và sức khỏe tinh thần" năm 2026 tại TP.HCM, sức khỏe tâm thần công sở cần được chăm sóc như một thói quen vệ sinh hằng ngày

3.1. Review định kỳ hàng tuần

Hãy dừng ngay việc đợi đến cuối năm mới tổng kết. Hãy thiết lập nghi thức Review vào chiều thứ Sáu hàng tuần:

• Tuần qua mình đã đạt được những gì?
• Cảm xúc chủ đạo của mình là gì?
• Mình cần điều chỉnh gì để tuần sau tốt hơn?

Việc ghi nhận những nỗ lực, dù là nhỏ nhất, chính là nguồn nhiên liệu vô tận giúp bạn giữ vững phong độ.

3.2. Tận dụng sức mạnh của AI để giảm tải

Năm 2026, AI không còn là lựa chọn mà là kỹ năng bắt buộc. Hãy học cách sử dụng các công cụ AI để xử lý những đầu việc lặp đi lặp lại, tẻ nhạt. Khi bạn giải phóng được trí tuệ khỏi những việc "vặt", bạn sẽ có nhiều không gian hơn cho sự sáng tạo và đam mê, từ đó việc lấy lại tinh thần làm việc trở nên nhẹ nhàng hơn.

Xem ngay: Top 5 Kỹ Năng AI Văn Phòng Cần Nắm Vững

Hành trình lấy lại tinh thần làm việc và xóa tan sự trì trệ không đòi hỏi bạn phải gồng mình chịu đựng, mà đòi hỏi sự thấu hiểu bản thân và áp dụng các phương pháp khoa học. Từ việc hiểu rõ bẫy Dopamine đến quản trị năng lượng dựa trên dữ liệu, mỗi bước đi đều giúp bạn tiến gần hơn đến phiên bản hiệu suất cao nhất của chính mình.

Đừng để sự uể oải của những ngày đầu năm cản bước tiến sự nghiệp của bạn. Hãy bắt đầu từ những thói quen nhỏ nhất ngay hôm nay.

Bạn đang tìm kiếm một môi trường làm việc mới để khơi dậy đam mê? Đừng quên truy cập HR1Jobs thường xuyên để kết nối với những cơ hội nghề nghiệp hấp dẫn và trang bị những kỹ năng mềm sắc bén nhất cho tương lai.

Thông tin trong bài viết được tham chiếu từ các báo cáo mới nhất của Gallup, Microsoft và các chuyên gia tâm lý học lao động năm 2025-2026.