Mất phương hướng sự nghiệp là một chẩn đoán tâm lý phổ biến nhất mà tôi thường thấy ở những nhân sự trẻ có từ một đến ba năm kinh nghiệm. Hãy thử tưởng tượng về một buổi tối thứ Sáu, khi bạn gập máy tính lại sau mười tiếng đồng hồ chạy đua với các thời hạn công việc. Bạn lướt qua mạng xã hội, thấy một đồng nghiệp cũ vừa được thăng chức, một người bạn đại học vừa khoe dự án khởi nghiệp gọi vốn thành công. Bạn nhìn lại mình, cạn kiệt năng lượng và tự đặt ra một câu hỏi đầy ám ảnh: Mình đang thực sự tiến lên phía trước, hay chỉ đang bận rộn một cách vô nghĩa?

Trong bài viết mở đầu cho chuỗi nội dung series “Chúng ta không đi một mình” này, chúng ta sẽ cùng nhau bóc tách lớp vỏ bọc của sự tự ti, giải mã những ảo giác do mạng xã hội tạo ra và tìm hiểu xem tại sao việc thiếu vắng một hệ thống phản hồi lại là nguyên nhân chính bóp nghẹt tiềm năng phát triển của bạn.

1. Cái bẫy của mạng xã hội và ảo giác về sự thành công tự thân

Thế hệ trẻ hiện nay là thế hệ tự học vĩ đại nhất nhờ sức mạnh của internet. Bạn có thể tự học lập trình, chạy chiến dịch truyền thông hay đầu tư tài chính. Khả năng này tạo ra sự tự tin lớn, nhưng cũng gieo mầm cho một ảo giác nguy hiểm: Ảo giác tự thân vận động.

Mỗi ngày, bạn tiêu thụ hàng tá nội dung truyền cảm hứng trên mạng xã hội nghề nghiệp. Những nội dung này thường chỉ phô bày ánh hào quang của kết quả cuối cùng mà hiếm khi nhắc đến những yếu tố chìm khuất phía sau. Thực tế, đằng sau một cá nhân xuất chúng luôn là một hệ sinh thái hỗ trợ vững chắc:

• Người quản lý trực tiếp: Người đã tận tình chỉ việc, giao quyền và chấp nhận rủi ro để họ có cơ hội thể hiện năng lực.
• Mạng lưới quan hệ: Những đồng nghiệp, đối tác sẵn sàng hỗ trợ giải quyết các rắc rối phát sinh ngoài dự kiến.
• Người cố vấn chuyên môn: Những người đi trước giàu kinh nghiệm đã đưa ra lời khuyên sắc sảo vào đúng thời điểm mang tính bước ngoặt.

Vì không nhìn thấy những người đứng sau đó, bạn hình thành niềm tin sai lệch rằng tất cả mọi người đều đang tự mình giải quyết mọi khó khăn. Khi vấp ngã, bạn tự kết luận bản thân mình kém cỏi. Bạn tự cô lập mình trong nỗi sợ hãi vì nghĩ rằng chỉ có duy nhất mình là người không thể tự bước đi. Đó là khởi nguồn của cơn mất phương hướng sự nghiệp.

2. Sự thiếu hụt hệ thống

Rất nhiều nhân sự trẻ hiện nay rơi vào hoàn cảnh làm việc như một cỗ máy độc lập. Bạn nhận nhiệm vụ, hoàn thành, nộp kết quả và lặp lại vòng tuần hoàn đó mà không nhận được những lời nhận xét mang tính xây dựng.

Sự im lặng của môi trường xung quanh chính là liều thuốc độc giết chết động lực làm việc. Theo một nghiên cứu uy tín từ Harvard Business Review, nhân viên cảm thấy gắn kết và phát triển nhanh nhất khi họ nhận được những luồng thông tin phản hồi liên tục, kể cả đó là những phản hồi chỉ ra điểm yếu.

Khi không có hệ thống phản hồi, bạn sẽ dễ mắc phải hội chứng kẻ mạo danh. Bạn làm tốt nhưng không ai công nhận, khiến bạn luôn nghi ngờ năng lực thực sự của mình. Bảng dưới đây sẽ giúp bạn đối chiếu giữa những suy nghĩ tiêu cực bên trong và bản chất thực sự của sự thiếu hụt bên ngoài:

Thông qua bảng trên, có thể thấy rõ ràng rằng sự hoang mang không phải là khuyết điểm cá nhân, mà là hệ quả tất yếu của một môi trường phát triển thiếu tính tương tác.

3. Ba điểm khuyết lớn trong hệ sinh thái sự nghiệp của người trẻ

Để điều trị dứt điểm căn bệnh mất phương hướng sự nghiệp, chúng ta cần giải phẫu môi trường làm việc của bạn. Thông thường, một nhân sự trẻ bị kẹt lại vì họ đang bị khuyết mất ba yếu tố nền tảng sau đây:

• Bức tường cách âm của sự thiếu phản hồi: Khi mới đi làm, bạn giống như người ném bóng rổ trong bóng tối. Bạn ném rất nhiều nhưng không biết bóng có lọt lưới hay không. Lời phản hồi từ người có chuyên môn chính là việc bật công tắc đèn lên, giúp bạn thấy rõ mình đang đứng lệch góc nào và cần điều chỉnh lực tay ra sao.
• Không có thước đo chuẩn mực cho sự phát triển: Nếu làm việc trong một tập thể thích sự an toàn, bạn sẽ mặc định tiêu chuẩn đó là xuất sắc. Bạn cần những điểm neo bên ngoài công ty để đối chiếu, để biết thực sự giá trị của mình đang nằm ở đâu trên biểu đồ nhân sự tổng thể của thị trường.
• Sự đơn độc vì vắng bóng người dẫn đường: Ở độ tuổi từ hai mươi hai đến hai mươi tám, bạn đứng trước vô số ngã rẽ quyết định. Sách vở hay chuyên gia mạng xã hội không thể trả lời thay bạn. Bạn cần một người dẫn đường thực sự để làm tấm gương phản chiếu, gợi mở góc nhìn mới thay vì chỉ dùng một bộ não để giải quyết mọi vấn đề.

4. Những dấu hiệu nhận biết bạn đang thiếu người dẫn đường

Nhiều người lầm tưởng rằng mình đang làm việc rất ổn cho đến khi sự bế tắc ập đến. Hãy thử kiểm tra xem bản thân có đang mắc phải những dấu hiệu cảnh báo sau đây không:

• Làm việc hoàn toàn theo quán tính: Bạn nhắm mắt cũng làm xong công việc hàng ngày, nhưng không thể trả lời được câu hỏi công việc này giúp ích gì cho mục tiêu ba năm tới.
• Sợ hãi những buổi đánh giá năng lực: Thay vì xem đây là cơ hội để thảo luận về lộ trình thăng tiến, bạn lại coi đó là những buổi phán xét áp lực và chỉ muốn nó trôi qua thật nhanh.
• Khó khăn trong việc định giá bản thân: Bạn không biết mức lương hiện tại của mình là cao hay thấp, đồng thời cảm thấy bối rối khi nhà tuyển dụng mới hỏi về mức lương mong muốn.
• Liên tục thay đổi sở thích nghề nghiệp: Hôm nay muốn làm truyền thông, ngày mai học lập trình, ngày mốt tính chuyện kinh doanh. Sự thay đổi liên tục này chứng tỏ bạn đang thiếu một người giúp neo giữ lại những giá trị cốt lõi.

Theo một báo cáo nhân sự toàn cầu từ LinkedIn, nhân sự trẻ nhảy việc thường xuyên không phải vì họ thiếu trung thành, mà vì họ cảm thấy bị bỏ rơi trong hành trình phát triển cá nhân tại tổ chức.

5. Đã đến lúc gạt bỏ sự cô độc để tiến lên

Khi màn đêm buông xuống và những câu hỏi nghi ngờ bản thân lại bủa vây, hãy hít một hơi thật sâu và tự nhủ: Cảm giác mất phương hướng sự nghiệp này là một tín hiệu tốt. Nó cho thấy bạn chưa đầu hàng và vẫn còn khao khát phát triển.

Bạn không hề kém cỏi, bạn chỉ đang thiếu đi một hệ thống định vị. Việc tự mình vượt qua mọi giông bão nghe có vẻ rất anh hùng, nhưng trong thực tế thương trường, đó là một chiến lược sai lầm. Những người đi nhanh nhất và đi xa nhất không bao giờ đi một mình. Họ luôn biết cách vây quanh mình bởi những người thầy, những người bạn đồng hành và những nhà cố vấn xuất sắc. Sức mạnh thực sự của một người dẫn đường là gì và họ có thể rút ngắn bao nhiêu năm tháng chật vật của bạn?

Hãy HR1Jobs tìm kiếm lời giải mã sâu sắc cho bài toán này trong phần tiếp theo của chuỗi bài viết: Ai Là Người Đồng Hành Sự Nghiệp Giúp Rút Ngắn 3 Năm Chật Vật Của Bạn